قارچ‌های دارویی از انواع قارچ‌هایی هستند که دارای ترکیباتی مفید برای سلامتی اند. در حالی که قارچ‌های فراوانی با خواص دارویی وجود دارد، یکی از معروف‌ترین آن‌ها قارچ دم بوقلمون با نام علمی Trametes versicolor است که با نام Coriolus versicolor نیز شناخته می‌شود. Trametes versicolor که معمولاً به دلیل رنگ های متنوع و شباهتش به دم بوقلمون نامیده می شود، قرن ها در سراسر جهان برای درمان بیماری های مختلف به کار میرود. شاید چشمگیرترین ویژگی قارچ دم بوقلمون توانایی­ اش در افزایش توان سیستم ایمنی بدن می­باشد.

در این مقاله به 5 ویژگی اصلی تقویت کننده سیستم ایمنی به کمک قارچ دم بوقلمون اشاره می­شود:

  • مملو از آنتی اکسیدان

آنتی اکسیدان ها ترکیباتی هستند که به مهار یا کاهش آسیب ناشی از تنش های اکسیداتیو کمک می کنند. این تنش ها ناشی از عدم تعادل بین آنتی اکسیدان ها و مولکول های ناپایدار به نام رادیکال های آزاد است که می تواند منجر به آسیب سلولی و التهاب مزمن شود. این عدم تعادل همچنین با افزایش خطر ابتلا به بیماریهایی مانند برخی سرطان‌ها و بیماری‌های قلبی مرتبط است.

خوشبختانه، خوردن غذاهای غنی از آنتی اکسیدان یا مکمل با این ترکیبات قدرتمند می تواند میزان تنش اکسیداتیو و التهاب را کاهش دهد. قارچ دم بوقلمون حاوی مجموعه ای چشمگیر از آنتی اکسیدان ها از جمله فنل ها و فلاونوئیدها است (منبع 1). در واقع، یک پژوهش بیش از 35 ترکیب فنلی مختلف را در نمونه‌ای از عصاره قارچ دم بوقلمون، همراه با آنتی‌اکسیدان‌های فلاونوئیدی کوئرستین و بایکالئین شناسایی کرد (منبع 2). آنتی اکسیدان های فنل و فلاونوئید با کاهش التهاب و تحریک آزادسازی ترکیبات محافظ، توان سیستم ایمنی را تقویت می کنند. به عنوان مثال، نشان داده شده است که کورستین باعث آزادسازی پروتئین های محافظ ایمنی مانند اینترفرون-y می شود، در حالی که از آزادسازی آنزیم های پیش التهابی سیکلواکسیژناز (COX) و لیپواکسیژناز (LOX) جلوگیری می کند.

  • حاوی پلی ساکاروپپتیدهای تقویت کننده سیستم ایمنی است

پلی ساکاروپپتیدها پلی ساکاریدهای متصل به پروتئین (کربوهیدرات) هستند که در عصاره قارچ دم بوقلمون یافت می شوند. کرستین (PSK) و پلی ساکارید پپتید (PSP) دو نوع پلی ساکاروپپتید موجود در دم بوقلمون هستند (منبع 3). هر دو PSK و PSP دارای خواص تقویت کننده سیستم ایمنی هستند. آنها با فعال کردن و مهار انواع خاصی از سلول های ایمنی و با سرکوب التهاب، توان ایمنی را تقویت می کنند. به عنوان مثال، مطالعات لوله آزمایش نشان داده است که میزان PSP مونوسیت ها (که انواع گلبول های سفید خون هستند که با عفونت مبارزه می کنند و ایمنی را تقویت می کنند) را افزایش می دهد.

PSK سلول‌های دندریتیک را تحریک می‌کند که ایمنی را در برابر سموم تقویت می‌کنند و پاسخ ایمنی را تنظیم می‌کنند. علاوه بر این، PSK ویژگی­ از گلبول های سفید خون به نام ماکروفاژها را فعال می کند, که از بدن شما در برابر مواد مضر مانند باکتری های خاص محافظت می کنند.

با توجه به توانایی آنها در تقویت طبیعی سیستم ایمنی، PSP و PSK معمولاً به عنوان عوامل ضد سرطان در همراهی با جراحی، شیمی درمانی و یا پرتودرمانی در کشورهایی مانند ژاپن و چین به کار میرود (منبع 4).

  • احتمال بهبود عملکرد سیستم ایمنی در افراد مبتلا به سرطان های خاص

تحقیقات نشان داده است که قارچ دم بوقلمون ممکن است دارای خواص ضد توموری باشد که تصور می شود با اثرات تقویت کننده سیستم ایمنی آن مرتبط باشد. یک پژوهش در لوله آزمایش نشان داد که PSK، پلی ساکاروپپتید موجود در قارچ دم بوقلمون، از رشد و گسترش سلول های سرطانی روده بزرگ انسانی جلوگیری می کند (منبع 5). علاوه بر این، نوع خاصی از پلی ساکارید موجود در قارچ دم بوقلمون به نام Coriolus versicolor glucan (CVG) ممکن است تومورهای خاصی را سرکوب کند.

پژوهش ای بر روی موش های حامل تومور نشان داد که درمان با 100 و 200 میلی گرم در کیلوگرم از وزن بدن CVG استخراج شده روزانه از قارچ دم بوقلمون به طور قابل توجهی اندازه تومور را کاهش می دهد (منبع 6).

پژوهش دیگری نشان داد که درمان روزانه با 100 میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم عصاره قارچ دم بوقلمون به طور قابل ‌توجهی گسترش سلول‌های سرطانی را کاهش داد و زمان بقای سلول های مبتلا به سرطان های بسیار تهاجمی (همانژیوسارکوم) را بهبود بخشید (منبع 7). با این حال، چشمگیرترین شواهد در مورد فواید ضد سرطانی قارچ دم بوقلمون زمانی است که از آن در ترکیب با درمان های سنتی تر، مانند شیمی درمانی و پرتو درمانی استفاده می شود (منبع 8و9).

  • احتمال افزایش اثربخشی برخی از درمان های سرطان

دم بوقلمون به دلیل ترکیبات مفید فراوانی که دارد، معمولاً همراه با درمان های سنتی مانند شیمی درمانی به عنوان یک راه طبیعی برای مبارزه با برخی سرطان ها به کار میرود.

بررسی 13 پژوهش نشان داد که بیمارانی که 1 تا 3.6 گرم قارچ دم بوقلمون در روز همراه با درمان معمولی مصرف می‌کردند، شرایط بهبود قابل توجهی داشتند. این پژوهش نشان داد که افراد مبتلا به سرطان سینه، سرطان معده یا سرطان کولورکتال تحت درمان با دم بوقلمون و شیمی درمانی، 9 درصد کاهش مرگ و میر 5 ساله را در مقایسه با شیمی درمانی به تنهایی تجربه کردند (منبع 8).

بررسی دیگری از 8 پژوهش بر روی بیش از 8000 فرد مبتلا به سرطان معده نشان داد که افرادی که شیمی درمانی همراه با PSK دریافت کرده بودند نسبت به افرادی که شیمی درمانی بدون PSK دریافت کردند، عمر طولانی تری پس از جراحی داشتند.

پژوهشی بر روی 11 زن مبتلا به سرطان سینه نشان داد که افرادی که روزانه 6 تا 9 گرم پودر دم بوقلمون به دنبال پرتودرمانی به آنها داده می شد، افزایش سلول های مبارزه کننده با سرطان در سیستم ایمنی بدن مانند سلول های کشنده طبیعی و لنفوسیت ها را تجربه کردند (منبع 9).

  • احتمال افزایش سلامت روده

حفظ تعادل سالم باکتری های مفید در روده برای حفظ یک سیستم ایمنی قوی بسیار مهم است. باکتری های روده شما با سلول های ایمنی تعامل می کنند و مستقیماً بر پاسخ ایمنی شما تأثیر می گذارند. قارچ دم بوقلمون حاوی پری بیوتیک است که به تغذیه این باکتری های مفید کمک می کند. یک پژوهش هشت هفته ای بر روی 24 فرد سالم نشان داد که مصرف 3600 میلی گرم PSP استخراج شده از قارچ دم بوقلمون در روز منجر به تغییرات مفیدی در باکتری های روده می شود و رشد باکتری های احتمالا مشکل ساز  E. coli و Shigella را سرکوب می کند (منبع 10). یک پژوهش به کمک لوله آزمایش نشان داد که عصاره دم بوقلمون با افزایش جمعیت باکتری‌های مفید مانند بیفیدوباکتریوم و لاکتوباسیلوس، ترکیب باکتری‌های روده را اصلاح کرد و در عین حال باکتری‌های بالقوه مضر مانند کلستریدیوم و استافیلوکوک را کاهش داد. داشتن سطوح سالم باکتری های لاکتوباسیلوس و بیفیدوباکتریوم با بهبود علائم روده مانند اسهال، تقویت سیستم ایمنی، کاهش سطح کلسترول، کاهش خطر ابتلا به برخی سرطان ها و بهبود هضم مرتبط است (منبع 11).

سایر مزایای

جدای از مزایای ذکر شده در بالا، دم بوقلمون ممکن است از راه های دیگری نیز سلامت را ارتقا دهد:

احتمال مقابله با بیماری HPV :

در پژوهشی بر روی 61 فرد مبتلا به HPV دریافتند که 88 درصد از شرکت کنندگان با دم بوقلمون درمان شده اند. نتایج مثبتی مانند پاکسازی HPV را تجربه کردند (منبع 12).

احتمال کاهش التهاب:

دم بوقلمون مملو از آنتی اکسیدان هایی مانند فلاونوئیدها و فنل ها هستند که ممکن است التهاب را کاهش دهند. التهاب با بیماری های مزمن مانند دیابت و برخی سرطان ها مرتبط است (منبع 13).

دارای خواص ضد باکتریایی:

در پژوهشی آزمایشگاهی, نشان داد که عصاره دم بوقلمون از رشد باکتری های استافیلوکوکوس اورئوس و سالمونلا انتریکا که باعث بیماری و عفونت می­شوند, جلوگیری کرد. (منبع 14).

احتمال بهبود در عملکرد ورزشی:

پژوهش آزمایشگاهی بر روی موش ها نشان داد که عصاره دم بوقلمون باعث بهبود عملکرد ورزشی و کاهش خستگی در آنها شد. (منبع 15).

احتمال بهبود در مقاومت به انسولین:

یک پژوهش در موش با دیابت نوع 2 نشان داد که عصاره دم بوقلمون به طور قابل توجهی سطح قند خون را کاهش می دهد و مقاومت به انسولین را بهبود می بخشد (منبع 16).

مطالعات تحقیقاتی روی قارچ دم بوقلمون در حال انجام است و ممکن است در آینده نزدیک فواید بیشتری از این قارچ دارویی کشف شود.

آیا قارچ دم بوقلمون عوارض دارد؟

قارچ دم بوقلمون کم خطر است, در واقع عوارض جانبی کمی در مطالعات تحقیقاتی گزارش شده است. برخی از افراد ممکن است علائم گوارشی مانند گاز، نفخ و مدفوع تیره را هنگام مصرف قارچ دم بوقلمون تجربه کنند.

هنگامی که به عنوان یک درمان سرطان در کنار شیمی درمانی استفاده می شود، عوارض جانبی از جمله تهوع، استفراغ و از دست دادن اشتها گزارش شده است. با این حال، مشخص نیست که آیا این عوارض جانبی مربوط به قارچ دم بوقلمون است یا ناشی از درمان‌های مرسوم سرطان.

یکی دیگر از عوارض جانبی بالقوه مصرف قارچ دم بوقلمون تیره شدن ناخن های دست است. در نهایت حتی اگر نتایج ایمنی خوبی به همراه داشته باشد، پیش از مصرف قارچ دم بوقلمون به عنوان مکمل درمان، توصیه میشود که با پزشک خود مشورت کنید.

جمع بندی:

دم بوقلمون یک قارچ دارویی با طیف چشمگیری از فواید است. این قارچ حاوی انواع آنتی اکسیدان های قوی و سایر ترکیباتی است که میتواند به تقویت سیستم ایمنی بدن شما و حتی مبارزه با سرطان های خاص کمک کند. به علاوه، دم بوقلمون ممکن است تعادل باکتری های روده را بهبود بخشد، که می تواند بر ایمنی شما تأثیر مثبتی بگذارد. با تمام ویژگی های تقویت کننده سیستم ایمنی بدن، جای تعجب نیست که دم بوقلمون یک درمان طبیعی محبوب برای ارتقای سلامت باشد.

منابع:

{1} https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4517545/

{2} https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6010034/

{3} https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6044372/

{4} https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/28595034

{5} https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3503532/

{6} https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5298263/

{7} https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3440946/

{8} https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22185453

{9} https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3369477/

{10} https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25006989

{11} https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5031164/

{12} https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25271984

{13} https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5075620/

{14} https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4972825/

{15} https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5666542/

{16} https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29243310